شۆرشی سەوزی ولاتی هیند

شۆرشی سەوزی ولاتی هیند : ئەو شۆرشەی وڵاتی هیندی گۆری لە وڵاتێكی هاوردەكاری خۆراك بۆ ولاتێكی خودبژێو:
وەرگێران و ئامادەكردن : ئەندازیاری كشتوكالی م. زەردەشت عبدالوهاب گه
Zarda2@yahoo.com

كاتێك (زانست و تەكنەلۆژیا) بە شێوەیەكی سەرەكی لەلایەن دەوڵەتەوە ڕۆلی راستەقینەی خۆی پێدەدرێت ، بێگومان دەبێتە هەوێنی پێشكەوتنی بێ وێنە لە هەر بوارێك كە مەبەست بێت و ڕێچكەی دەوڵەتی پێدەگۆردرێت .
لە زۆر دەوڵەتانی دنیا تاوەكو ئێستا زانست تەنها بۆ بەرزكردنەوەی تاوەر و دروستكردنی و ئۆتۆموبیل و بابەتی بێ گیانی تر بەكارهاتوون ، بێگومان ئەمانە پێویستن لە ژیانی ڕۆژانەی مرۆڤدا بەڵام پێداویستی سەرەكی ژیان نیین ، چونكە ڕوونە كە مرۆڤ دەتوتنێت بێ مال و بێ ئۆتۆمۆبێل بژیت ، بەلام ناتوانێ بێ خۆراك و بێ ئاو بژیت ، بۆیە ئەبێ لە مە تێبگەین كە زۆر پێویستە زانستە كشتوكالیەكان لە كتێبەكانەوە بكرێن بە پراكتیكی و بگوێزینەوە كێلگەكان بە مەبەستی گەیشتن بە خودبژێوی و پاراستنی ئاسایشی خۆراك . ئەم ئەنجامە خەون نیە ، بەلكو تەنها كاركردنی جدی و سەركردەو بڕیاربەدەستێكی خەمخۆری دەوێت .
لەم راپۆرتەمدا ئەمەوێت ئەم پێشكەوتنە سەرسوڕهێنەرەی ولاتی هیند بخەمەڕوو كە لە بوراری كشتوكالیدا ڕوویدا ، كە ولاتی لە قاتوقڕی و هەژاری و هاوردەكردنی خۆراكەوە گۆڕی بۆ ولاتێكی بەرهەم هێن و خودبژێو .
لەسالانی 1900 تاوەكو 1960 سەركردە یەك بەدوایەكەكانی وڵاتی هیند جگە لە قاتووقری و نەهامەتی هیچی تریان پێشكەش بەمللەت نەكرد ، بە درێژایی نیو سەدە و زیاتر هیچ یەك لەسەركردەكان نەیان توانی )ئاسایشی خۆراكی تۆكمەو پوخت( بۆ وڵات فەراهام بكەن ، ساڵانە بە دەیان كەس لەبرساندا گیانی لە دەست دەدا ، هەربۆیەش كەم خۆراكی گەورەترین كێشەبوو كە هەمیشە وەك مۆتەكەیەك ڕووبەڕووی دەسەڵات داران دەبوویەوە . لەسەرەتای ساڵی 1950 ولاتی هیند 5% كۆی گشتی خۆراكی پێویستی وڵاتی لەدەرەوەی وڵات هاوردە دەكرد چونكە ولاتی هیند نەیدەتوانی خۆراكی پێویست بۆخۆی ئامادەبكات ، ئەم ڕێژەیەش بەس نەبوو ڕۆَژ بەڕۆَژ پێداویستی بۆ خۆراك زیاتر دەبوو . لەسالی 1960 كەمی خۆراك و قاتوو قری زۆر بە ترسناكی روو بەڕووی وڵات بویەوە لەبەر وشكە ساڵی ، رێژەی بەرهەمی ناوەخۆ لەبەر وشكەسالی و نەبوونی ستراتیژی ئاودێری بۆ كاتی تەنگانە زۆر لە كورتی دا ، هەر بۆیەش دەولەت ناجاربوو رێژەی هاوردەكردنی خۆراك زیاتر بكات ، لە سالی 1965 وڵاتی هیند ناچار بوو 10 ملیۆن تۆن خۆراكی سەرەكی بۆناوەوەی وڵات هاوردە بكات تاوەكو لەگەل بەرهەمی ناوەخۆ تێكەڵی بكات و پێداویستی خۆراكی خەلك بەردەستە بكات و خەلك نەمرێ لەبرسان .
لە سەرەتای مانگی یەكی سالی 1966 ئافرەتێك بە نێوی ( اندیرا غاندی) پۆستی سەرۆك وەزیرانی وڵاتی گرتە دەست ، هەر لەگەڵ دەست بەكاربوونی چاكسازی و گۆڕانكاری لە سیستەمی وڵات دەبیندرا ، بەتایبەتی لە سێكتەری كشتوكاڵ هەنگاوی خێرا و كارا نرا ، لەم هەنگاوە چاكانەش :
1. تەرزە گەنمی بەهێزی دژ بە نەخۆشیە رووەكیكانی هێنا وڵات و خستیە بەر دەستی جوتیاران بۆ چاندن ، بەهەمان شێوە بۆ بەرهەمە كشتوكاڵیەكانیتر تەرزە باشی هێنا .
2. هەر لە هەمان ساڵ بەنداوی Bhakra Nangal dam)) بەفەرمی بەكارخسترا و وەكو سەرچاوەیەكی سەرەكی بۆ ئاودێری سودی لێبینرا .
3. بانكەكان بە نیشتیمانی كران و قەردی درێژخایەنیان بە جووتیاران بەخشی بۆ ئەوەی جوتیاران بتوانن پێداویستی كشتوكالی بكرن .
تێبینی :- ئەم هەوڵدانانەی دەوڵەت بە سەرپەرشتی (زانایانی كشتوكاڵی وڵات) بەڕێوە دەچوون و یەك دەست خرابوون، چونكە سەردەمێكی هەستیار بوو قابیلی هەڵەكردن نەبوو ، هەر بۆیەش دەبوایە كارەكان كەسانی ئەكادیمی و زانا پلانی بۆ دابڕێژن .
دوای ئەم كارانە سێكتەری كشتوكاڵی وردە وردە پێشكەوتنی بەخۆوەبینی ، حكومەتی هیند نزیكەی 45 ملیۆن رووپی خەرج كرد بۆ بنیاد نانی سیستەمێكی ئاودێری زەبەلاح و بەر فراوان بۆ سەرجەم ناوچە كشتوكاڵیەكانی وڵات .
لە 15- 20 ساڵێ یەكەم لە دوای دەست بەكاربوونی ئەم ئافرەتە لە پۆستی سەرۆك وەزیران بەرهەمی كشتوكاڵی بەرێژەیەكی بەرچاو زیادی كرد ، كیێشەی كەم كردنی خۆراك و قاتووقری بەرەو نەمان دەچوو ، ئەم سێ خاڵەی كە پێشتر ئاماژەم پێكرد بەرهەمی ناوەخۆی زۆر زیاد كرد ، لە ساڵی 1960 بەرهەمی ناوەخۆی وڵاتی هیند 82 ملیۆن تون بوو ، لە سالی 1980 بەرهەمی ناوەخۆ گەیشتە 123.7 ملیۆن تۆن ، لە ساڵی 1990 رێژەی بەرهەمی ناوەخۆ گەیشتە 172.5 ملیۆن تۆن خۆراكی بەرهەم هاتوو .
ساڵی 2010 وڵاتی هیند گەیشتە پلەی خود بژێوی ( الاكتفا‌و الژاتی) بە پشت بەستن بە بەرهەمی ولاتی خۆی بەتەنها ، مۆتەكەی قات و قری و برسیەتی بۆتە ڕووداوێكی مێژووی وڵات و چیتر رووناداتەوە . وڵاتی هیندی لدوای ساڵی 2010 تەنانەت یەك ڕووپیەش لە هاوردە كردنی خۆراكی دەرەكی خەرج ناكات و هیج پێویستی پێنەماوە .
ساڵی 1947 بەرهەمی ناوەخۆ تەنها 50 ملیۆن تۆن خۆراك بوو ، لە ساڵی 2010 ڕێژەی بەرهەمی ناوەخۆ بەرز بویەوە بۆ 250 ملیۆن تۆن خۆراكی خۆماڵی .
درێژی سیستەمی ئاودێری ئەوكات لە وڵاتی هیند 19.4 ملیۆن هێكتار بوو ، ساڵی 2010 درێژی سیستەمی ئاودێری لەم ولاتە گەیشتە 87.3 ملیۆن هێكتار ، ئیستا وڵاتی هیند خاوەنی گەورەترین و بەرفراوانترین سیستەمی ئاودێریە لە سەرتانسەری جیهان ، وڵاتێكی 100% خود بژێوە و تەنها پشت بە كارامەی زانا كشتوكاڵیەكانی و قۆڵ و بازوی جوتیاری خۆی دەبەستێت .
لە كۆتایی ئەم بابەتەم دا ئەمەوێت ئەمە بخەمە ڕوو كە سێكتەری كشتوكاڵی هیچی لە سێكتەری نەوت كەمتر نیە بگرە باشتریشە و پێویستریشە ، وە ئەگەر بمانهەوێت چیتر تەماتەی رەق و بێ تامی توركی و ئێرانی نەكرین ، ئەگەر بمانەوێت چیتر بە داخستنی هێلێكی سنوری عێراق وەكو ابراهیم خەلیل نرخی تەماتەی بێ تامی توركی نەگاتە 2500 دیناری عیراقی و لیمۆ نرخی نەگاتە 4000 دیناری عیراقی و كوردستان نەبێتە بازارێكی چاكی ساغ كردنەوەی بەرهەمە باش و خراپەكانی وڵاتان ، ئەوا دەبێت وەكو وڵاتی هیند بەلایەنی كەم چەند هەنگاوێكی جدی و كارا بنێین وەكو:
1. هەلبژاردنی كەسی شیاو و خەمخۆری میللەت بۆ پۆستی باڵاكان تاوەكو چیتر وڵات نەكەوێتە قەیران و نەبوونی و ئینجا پشت بەستن بە وڵاتانی دەرەوە دراوسێیەكان ، چونكە كەسیان خۆش بژێوی كوردیان ناوێت بگرە لە ترسناكترین وڵاتانن بۆ ئاسایشی خۆراك و وڵاتی كوردنشین .
2.گرنگی دان بە كەسانی ئەكادیمی كشتوكاڵی و كۆلیژی كشتوكاڵ، چونكو بەبێ بوونی زانایانی كشتوكالی و ئەكادیمی ، هیچ پلانێكی كشتوكاڵی تۆكمە نایەتە دانان و وەزارەتی كشتوكاڵی بە ناكامی دەمێنێتەوە .
3. حكومەت دەبێ لەوە تێبگات كە ئەبێت هەنگاوی بنێت بۆ پێشخستنی كشتوكاڵی وڵات و ئەبێت پشت بە كەسانی ئەكادیمی و جووتیاری وڵات ببەستێت ، ئەبێت شتێك بكات تاوەكو جوتیاران دەست بەكاری خۆیان بكەنەوە یارمەتی مادی و معنویان بدرێت و بازاری ناوەخۆیان بو چاك بكریت .
خاكی كوردستانی عێراق لە پێوەری نێودولەتی ئەكەوێتە دڵی (ناوچەی مانگی پیتراو) ( الهلال الخصب )( fertile crescent ) كە دەوڵەتانی ئەوروپی و ئوسترالی ئەو زانیاریەیان دووپات كردۆتەوە كەوا دەستپێك لە ڕۆژئاوای باشوری ولاتی ئیران بۆ سەروە تاوەكودەگاتە باشوری وڵاتی توركیا و باكوری وڵاتی عێراق لەوێشەوە تاوەكو ڕۆژئاوای باكوری ولاتی سوریا ناو نراوە (الهلال الخصب ) بە واتای بە پیتترین شێوە هیلالی كشتوكاڵی لەسەر گۆی زەوی . كە كوردستانی خۆمان كەوتۆتە ناوەڕاستی ئەم هلالە ، بۆیە بە پیتترین ئەرز و باشترین ئاووهەوامان هەیە بۆ كشتوكال َ، بەلام بە داخم هێشتا كاری جددی بۆ نەكراوە.
سەركردایەتیەكی جدی و خەمخۆر + شارەزایانی كشتوكاڵی وكاری جوتیارانی ناوەخۆ = هەنگاوی راست و گەیشتن بە خودبژێوی .

سەرجاوەكانی انترنێت :
1. http://inc.in/In-Focus/252/Green-Revolution-Making-India-self-sufficient-in-food
2.https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B1%D8%A7_%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Bhakra_Dam

Leave a Message

USAHungary